30.06.2021, 16:40

SAĞLIK HARCAMALARINDA DÜNYANIN NERESİNDEYİZ?

Türkiye’nin sağlık endüstrisinde başarıyı yakalayamadığını köşesine taşıyan Güntay Şimşek, ülkede inşaata verilen önemin diğer sektörlere gösterilmemesine dikkat çekti.

Habertürk Köşe Yazarlarından Güntay Şimşek, sağlık sektörünün ekonomik büyüme ve istihdama olan etkilerini kaleme aldı. Şimşek, köşe yazısında şu ifadelere yer verdi:

Türkiye, sağlık alanında ilaca, doktora ve hastaneye erişimde önemli mesafe kat etti. 2003-2010 yılları arasındaki sağlık politikalarıyla bu başarı sağlandı ancak bu iyi gelişmelerin en önemli eksiği sağlık endüstrisi oldu. Başta ilaç olmak üzere sağlık endüstrisinin diğer alanlarında aynı başarıyı gösteremedik.

Son on yılda ise gelişme temposunda düşüş söz konusu. Bu konuya köşemde sıklıkla dikkat çektim. İhmal edilen sağlık endüstrisini, kapanan, el değiştiren yerli ilaç fabrikalarını, yabancı ilaç şirketlerinin yeni yatırımlar yapmakta isteksiz olmalarını gündeme taşıdım. Bu defa yetkin bir isimden sağlık endüstrisinin ekonomi üzerindeki etkisini aktarmak isterim.

Novartis Grup Türkiye Başkanı Dr. Altan Demirdere ile birkaç gazeteci buluştuk. Sağlık Ekonomisi Raporu (Health Economy Report - HER) ve Sosyal, Çevresel ve Ekonomik Raporu (Social, Environmetal, Economical SEE) hakkında bilgi veren Demirdere, sağlık harcamalarının ekonomi üzerinde önemli bir etkisi olduğunu, ekonomik bir yük olarak görülmesinden ziyade, sağlık ekonomisinin bir yatırım alanı olarak değerlendirilmesi gerektiğini söyledi.

Rapor, çeşitli ülkeler için WifOR Enstitüsü’ne hazırlatılmış. Türkiye için de özel çalışma yapılmış. Ankara’da ilgili bakanlıklar ve kurumlarla da paylaşılan rapor, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı Vedat Bilgin’e de sunulmuş. Bakan Bilgin, sağlık ekonomisinin çeşitli sektörlerle kıyaslanmasını inceledikten sonra inşaat sektörünün değerlendirmeye tabi tutulmadığına dikkat çekerek, bu sektörün de çalışma yapılarak rapora eklenmesini istemiş. Çünkü Türkiye için önem arz eden inşaat sektörünün de ekonomi üzerine ciddi etkileri söz konusu. Ancak ülkemizin meselesi inşaat verilen önemin diğer sektörlere gösterilmemesi.

HER raporuna göre Türkiye'de sağlık harcamalarının Gayri Safi Yurt İçi Hasıla’ya (GSYİH) düşen oranı yüzde 4,4. Bu oran 9,9 olan dünya ortalamasının epeyce altında. Diğer ifadeyle, sağlık alanında sanılan aksine az harcama yapılıyormuş. Ayrıca Türkiye’nin sağlık harcamaları da son on yıl içerisinde düşüş göstermeye başlamış.

Sağlık harcamalarının GSYİH’ye katkıyı ifade eden Gayrisafi Katma Değer (GKD) ve istihdam tarafındaki rakamlar da dikkat çekici. 2019’da sağlık harcamaları 36,3 milyar dolar olmuş. Doğrudan GSYİH katkısı sağlayan yüzde 4,2. Sağlık ekonomisinin sağladığı 2 milyonun üzerindeki istihdam ise toplam istihdamın yüzde 6’sına tekabül ediyormuş. Dolayısıyla ekonomik büyüme ve istihdam açısından sağlık sektörü Türkiye’nin başlıca önemli sektörlerinden birisi konumunda. Zaten ülkemiz yetkilileri de bunun farkında ama o farkındalıklarının galiba biraz daha yukarı çekilmesi gerekiyor.

Mesela Bakan Bilgin'in işaret ettiği ve rapora da yansıyan inşaat sektörünün GSYİH katkısı yüzde 5,1 ve istihdama etkisi de yüzde 7,3. Neredeyse iki sektör birbirine yakın değer üretiyor. Almanya’da ise sağlık harcamalarının GSYİH içindeki payı yüzde 11,7 ve sağlık ekonomisinin katkısı da yüzde 12 olmuş. Diğer ifadeyle bazı sektörlere yapılan yatırımlar karşılığını veriyor.

İlginç olan ise sağlık ekonomisinin katma değerinin beşte birinden fazlasının “Sağlık Endüstrisi Ekonomisi” tarafından sağlanıyor olması. “Sağlık Endüstrisi” 7,8 milyar dolar katma değer kazandırmakla birlikte 312 bin 500 kişiye iş imkânı sağlamış. Sağlık endüstrisi ekonomisinin altında yer alan ilaç sanayi ise 2,1 milyar dolarlık Gayrisafi Katma Değer ile 32 bin 500 kişilik istihdam yaratmış. İlaç sanayinin sağlık ekonomisi içerisindeki payı 2019’da yüzde 27,4 olmuş. İstihdamdaki payı ise yüzde 10,4 seviyelerinde seyretmiş.

Sağlık harcamaları, hastanelerden sağlık endüstrisine (ilaç sanayi, biyoteknoloji, tıbbi teknoloji, Ar-Ge, e-sağlık) kadar uzanan bakım değer zincirinin her kademesinde ekonomik büyümeye katkı sunuyor.

Yatırımların çevre meselesi…

Çevreyle, insanla, hayvan ve doğa ile ciddi meseleleri olan Türkiye için yatırım-çevre ilişkisi çok önemli. Yenilenebilir enerji kaynaklarına yatırım yapıyoruz derken doğaya ciddi zarar veren bir ülkede yaşadığımız gerçeğinin altını çizerek Sosyal, Çevresel ve Ekonomik Raporu (Social, Environmetal, Economical - SEE) gibi yaklaşımların artık yatırımların kaçınılmaz bir parçası olacağının altını çizmek istiyorum.

Şu günlerde insan etkisinin, ekonomik etkinin önüne geçmesi sebebiyle yatırımın şekli ve yatırımcı davranışları da önem kazanıyor. Yatırımcılar son gelişmelerle ekonomik etkiye bakarak değil, şirketlerin finansal olmayan performanslarını ortaya koyan Çevresel, Sosyal ve Yönetişim (ESG) yaklaşımını dikkate alarak yatırım yapıyor. Keşke bu yaklaşım tüm sektörleri kapsayabilse ve denetlenip ölçülebilir olsa. Fonlar ve bankalar da yatırım ve kredi kararlarında şirketlerin ESG performanslarına bakıyorlar ama yine de ilginç durumlar karşımıza çıkıyor. Doğayı, çevreyi bilinçsiz, kontrolsüz ve denetimsiz yatırımlarla kirletiyoruz.

Sosyal etki bileşenleri; yaşama ücretleri, çalışan gelişimi, iş güvenliği ve en önemlisi ürünlerin sosyal etkisi, çevresel etki bileşenleri; CO2 ve sera gazları, diğer hava emisyonları ayrıca su ve yakıtlar, ekonomik etkinin bileşenleri ise GSYİH katkısı, istihdam etkisi ve toplam vergilerden oluşuyor.

Eğer ülkemizde de çevre, insan ve verimlilik odaklı yatırımlar merkeze konabilirse kazanan Türkiye olur.

Yorumlar (0)
4
açık
Günün Anketi Tümü
Koronavirüs (Covid-19) aşısı olmayı düşünüyor musunuz?
Koronavirüs (Covid-19) aşısı olmayı düşünüyor musunuz?
Namaz Vakti 20 Ocak 2022
İmsak 06:48
Güneş 08:18
Öğle 13:20
İkindi 15:50
Akşam 18:12
Yatsı 19:36
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Trabzonspor 22 51
2. Konyaspor 21 42
3. Fenerbahçe 22 36
4. Beşiktaş 22 35
5. Hatayspor 21 35
6. Başakşehir 21 34
7. Adana Demirspor 22 34
8. Alanyaspor 21 32
9. Kayserispor 22 31
10. Gaziantep FK 21 31
11. Sivasspor 22 30
12. Karagümrük 22 30
13. Galatasaray 21 27
14. Giresunspor 22 26
15. Göztepe 22 24
16. Antalyaspor 21 23
17. Kasımpaşa 21 21
18. Altay 22 18
19. Rizespor 21 18
20. Ö.K Yeni Malatya 21 15
Takımlar O P
1. Ümraniye 20 42
2. Ankaragücü 20 42
3. Erzurumspor 20 38
4. Eyüpspor 20 36
5. Bandırmaspor 20 33
6. İstanbulspor 20 33
7. Adanaspor 20 32
8. Samsunspor 19 30
9. Tuzlaspor 20 27
10. Gençlerbirliği 20 26
11. Manisa Futbol Kulübü 20 25
12. Boluspor 19 24
13. Kocaelispor 20 24
14. Keçiörengücü 20 23
15. Menemen Belediyespor 20 23
16. Altınordu 20 22
17. Bursaspor 20 20
18. Denizlispor 20 19
19. Balıkesirspor 20 8
Takımlar O P
1. Manchester City 22 56
2. Liverpool 21 45
3. Chelsea 23 44
4. West Ham United 22 37
5. Tottenham 19 36
6. Arsenal 20 35
7. M. United 21 35
8. Wolverhampton Wanderers 20 31
9. Brighton 21 29
10. Leicester City 19 25
11. Crystal Palace 21 24
12. Southampton 21 24
13. Aston Villa 20 23
14. Brentford 22 23
15. Leeds United 20 22
16. Everton 19 19
17. Watford 19 14
18. Norwich City 21 13
19. Newcastle 20 12
20. Burnley 17 11
Takımlar O P
1. Real Madrid 21 49
2. Sevilla 21 45
3. Real Betis 21 37
4. Atletico Madrid 20 33
5. Real Sociedad 20 33
6. Barcelona 20 32
7. Rayo Vallecano 20 31
8. Villarreal 21 29
9. Valencia 21 29
10. Athletic Bilbao 21 28
11. Espanyol 21 27
12. Celta Vigo 21 26
13. Osasuna 21 25
14. Granada 20 24
15. Elche 21 22
16. Mallorca 20 20
17. Getafe 20 18
18. Deportivo Alaves 21 17
19. Cadiz 21 15
20. Levante 20 11