30.06.2021, 16:40

SAĞLIK HARCAMALARINDA DÜNYANIN NERESİNDEYİZ?

Türkiye’nin sağlık endüstrisinde başarıyı yakalayamadığını köşesine taşıyan Güntay Şimşek, ülkede inşaata verilen önemin diğer sektörlere gösterilmemesine dikkat çekti.

Habertürk Köşe Yazarlarından Güntay Şimşek, sağlık sektörünün ekonomik büyüme ve istihdama olan etkilerini kaleme aldı. Şimşek, köşe yazısında şu ifadelere yer verdi:

Türkiye, sağlık alanında ilaca, doktora ve hastaneye erişimde önemli mesafe kat etti. 2003-2010 yılları arasındaki sağlık politikalarıyla bu başarı sağlandı ancak bu iyi gelişmelerin en önemli eksiği sağlık endüstrisi oldu. Başta ilaç olmak üzere sağlık endüstrisinin diğer alanlarında aynı başarıyı gösteremedik.

Son on yılda ise gelişme temposunda düşüş söz konusu. Bu konuya köşemde sıklıkla dikkat çektim. İhmal edilen sağlık endüstrisini, kapanan, el değiştiren yerli ilaç fabrikalarını, yabancı ilaç şirketlerinin yeni yatırımlar yapmakta isteksiz olmalarını gündeme taşıdım. Bu defa yetkin bir isimden sağlık endüstrisinin ekonomi üzerindeki etkisini aktarmak isterim.

Novartis Grup Türkiye Başkanı Dr. Altan Demirdere ile birkaç gazeteci buluştuk. Sağlık Ekonomisi Raporu (Health Economy Report - HER) ve Sosyal, Çevresel ve Ekonomik Raporu (Social, Environmetal, Economical SEE) hakkında bilgi veren Demirdere, sağlık harcamalarının ekonomi üzerinde önemli bir etkisi olduğunu, ekonomik bir yük olarak görülmesinden ziyade, sağlık ekonomisinin bir yatırım alanı olarak değerlendirilmesi gerektiğini söyledi.

Rapor, çeşitli ülkeler için WifOR Enstitüsü’ne hazırlatılmış. Türkiye için de özel çalışma yapılmış. Ankara’da ilgili bakanlıklar ve kurumlarla da paylaşılan rapor, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı Vedat Bilgin’e de sunulmuş. Bakan Bilgin, sağlık ekonomisinin çeşitli sektörlerle kıyaslanmasını inceledikten sonra inşaat sektörünün değerlendirmeye tabi tutulmadığına dikkat çekerek, bu sektörün de çalışma yapılarak rapora eklenmesini istemiş. Çünkü Türkiye için önem arz eden inşaat sektörünün de ekonomi üzerine ciddi etkileri söz konusu. Ancak ülkemizin meselesi inşaat verilen önemin diğer sektörlere gösterilmemesi.

HER raporuna göre Türkiye'de sağlık harcamalarının Gayri Safi Yurt İçi Hasıla’ya (GSYİH) düşen oranı yüzde 4,4. Bu oran 9,9 olan dünya ortalamasının epeyce altında. Diğer ifadeyle, sağlık alanında sanılan aksine az harcama yapılıyormuş. Ayrıca Türkiye’nin sağlık harcamaları da son on yıl içerisinde düşüş göstermeye başlamış.

Sağlık harcamalarının GSYİH’ye katkıyı ifade eden Gayrisafi Katma Değer (GKD) ve istihdam tarafındaki rakamlar da dikkat çekici. 2019’da sağlık harcamaları 36,3 milyar dolar olmuş. Doğrudan GSYİH katkısı sağlayan yüzde 4,2. Sağlık ekonomisinin sağladığı 2 milyonun üzerindeki istihdam ise toplam istihdamın yüzde 6’sına tekabül ediyormuş. Dolayısıyla ekonomik büyüme ve istihdam açısından sağlık sektörü Türkiye’nin başlıca önemli sektörlerinden birisi konumunda. Zaten ülkemiz yetkilileri de bunun farkında ama o farkındalıklarının galiba biraz daha yukarı çekilmesi gerekiyor.

Mesela Bakan Bilgin'in işaret ettiği ve rapora da yansıyan inşaat sektörünün GSYİH katkısı yüzde 5,1 ve istihdama etkisi de yüzde 7,3. Neredeyse iki sektör birbirine yakın değer üretiyor. Almanya’da ise sağlık harcamalarının GSYİH içindeki payı yüzde 11,7 ve sağlık ekonomisinin katkısı da yüzde 12 olmuş. Diğer ifadeyle bazı sektörlere yapılan yatırımlar karşılığını veriyor.

İlginç olan ise sağlık ekonomisinin katma değerinin beşte birinden fazlasının “Sağlık Endüstrisi Ekonomisi” tarafından sağlanıyor olması. “Sağlık Endüstrisi” 7,8 milyar dolar katma değer kazandırmakla birlikte 312 bin 500 kişiye iş imkânı sağlamış. Sağlık endüstrisi ekonomisinin altında yer alan ilaç sanayi ise 2,1 milyar dolarlık Gayrisafi Katma Değer ile 32 bin 500 kişilik istihdam yaratmış. İlaç sanayinin sağlık ekonomisi içerisindeki payı 2019’da yüzde 27,4 olmuş. İstihdamdaki payı ise yüzde 10,4 seviyelerinde seyretmiş.

Sağlık harcamaları, hastanelerden sağlık endüstrisine (ilaç sanayi, biyoteknoloji, tıbbi teknoloji, Ar-Ge, e-sağlık) kadar uzanan bakım değer zincirinin her kademesinde ekonomik büyümeye katkı sunuyor.

Yatırımların çevre meselesi…

Çevreyle, insanla, hayvan ve doğa ile ciddi meseleleri olan Türkiye için yatırım-çevre ilişkisi çok önemli. Yenilenebilir enerji kaynaklarına yatırım yapıyoruz derken doğaya ciddi zarar veren bir ülkede yaşadığımız gerçeğinin altını çizerek Sosyal, Çevresel ve Ekonomik Raporu (Social, Environmetal, Economical - SEE) gibi yaklaşımların artık yatırımların kaçınılmaz bir parçası olacağının altını çizmek istiyorum.

Şu günlerde insan etkisinin, ekonomik etkinin önüne geçmesi sebebiyle yatırımın şekli ve yatırımcı davranışları da önem kazanıyor. Yatırımcılar son gelişmelerle ekonomik etkiye bakarak değil, şirketlerin finansal olmayan performanslarını ortaya koyan Çevresel, Sosyal ve Yönetişim (ESG) yaklaşımını dikkate alarak yatırım yapıyor. Keşke bu yaklaşım tüm sektörleri kapsayabilse ve denetlenip ölçülebilir olsa. Fonlar ve bankalar da yatırım ve kredi kararlarında şirketlerin ESG performanslarına bakıyorlar ama yine de ilginç durumlar karşımıza çıkıyor. Doğayı, çevreyi bilinçsiz, kontrolsüz ve denetimsiz yatırımlarla kirletiyoruz.

Sosyal etki bileşenleri; yaşama ücretleri, çalışan gelişimi, iş güvenliği ve en önemlisi ürünlerin sosyal etkisi, çevresel etki bileşenleri; CO2 ve sera gazları, diğer hava emisyonları ayrıca su ve yakıtlar, ekonomik etkinin bileşenleri ise GSYİH katkısı, istihdam etkisi ve toplam vergilerden oluşuyor.

Eğer ülkemizde de çevre, insan ve verimlilik odaklı yatırımlar merkeze konabilirse kazanan Türkiye olur.

Yorumlar (0)
Günün Anketi Tümü
Açık alanlarda maske kullanımı ve HES kodu sorgulamasının kaldırılmasını doğru buluyor musunuz?
Açık alanlarda maske kullanımı ve HES kodu sorgulamasının kaldırılmasını doğru buluyor musunuz?
Namaz Vakti 09 Aralık 2022
İmsak 06:38
Güneş 08:10
Öğle 13:01
İkindi 15:22
Akşam 17:43
Yatsı 19:09
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Fenerbahçe 13 29
2. Galatasaray 13 27
3. Adana Demirspor 13 24
4. Konyaspor 14 24
5. Başakşehir 13 24
6. Kayserispor 14 23
7. Trabzonspor 13 23
8. Beşiktaş 13 22
9. Alanyaspor 14 17
10. Gaziantep FK 13 16
11. Antalyaspor 12 16
12. Giresunspor 13 15
13. Kasımpaşa 13 15
14. Hatayspor 13 14
15. Karagümrük 13 13
16. Ankaragücü 13 13
17. Sivasspor 14 11
18. İstanbulspor 13 8
19. Ümraniye 13 7
Takımlar O P
1. Eyüpspor 16 37
2. Samsunspor 15 27
3. Rizespor 15 26
4. Pendikspor 15 26
5. Keçiörengücü 15 26
6. Bodrumspor 15 25
7. Boluspor 15 25
8. Manisa FK 15 24
9. Bandırmaspor 15 24
10. Sakaryaspor 16 22
11. Altay 15 21
12. Adanaspor 15 18
13. Göztepe 14 18
14. Tuzlaspor 15 16
15. Erzurumspor 15 14
16. Altınordu 15 12
17. Ö.K Yeni Malatya 15 11
18. Gençlerbirliği 15 7
19. Denizlispor 15 6
Takımlar O P
1. Arsenal 14 37
2. M.City 14 32
3. Newcastle 15 30
4. Tottenham 15 29
5. M. United 14 26
6. Liverpool 14 22
7. Brighton 14 21
8. Chelsea 14 21
9. Fulham 15 19
10. Brentford 15 19
11. Crystal Palace 14 19
12. Aston Villa 15 18
13. Leicester City 15 17
14. Bournemouth 15 16
15. Leeds United 14 15
16. West Ham United 15 14
17. Everton 15 14
18. Nottingham Forest 15 13
19. Southampton 15 12
20. Wolves 15 10
Takımlar O P
1. Barcelona 14 37
2. Real Madrid 14 35
3. Real Sociedad 14 26
4. Athletic Bilbao 14 24
5. Atletico Madrid 14 24
6. Real Betis 14 24
7. Osasuna 14 23
8. Rayo Vallecano 14 22
9. Villarreal 14 21
10. Valencia 14 19
11. Mallorca 14 19
12. Real Valladolid 14 17
13. Girona 14 16
14. Almeria 14 16
15. Getafe 14 14
16. Espanyol 14 12
17. Celta Vigo 14 12
18. Sevilla 14 11
19. Cadiz 14 11
20. Elche 14 4